अंतर्निहित पूर्वग्रह – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१५

अंतर्निहित पूर्वग्रह एकदा आमच्या संस्थेत काही पाहुणे आले होते. जेवण झाल्यानंतर अचानक त्यांच्या लक्षात आलं की त्यांच्यापैकी एकाचा मोबाईल त्यांच्याजवळ नाहीये. सर्वजण शोधाशोध करु लागले पण मोबाईल सापडला नाही. शेवटी, मोबाईल चोरीला गेला असा तर्क काहींनी काढायला सुरुवात केली. विचारपुस सुरु झाली… स्वयंपाकघरातील बायांपासून! कोणीतरी मोबाईल शोधतंय हे कळाल्याबरोबर आमच्या सुमन मावशीनं तिच्याकडे व्यवस्थित सांभाळून

Read More

Fallacy base-rate neglect – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१४

रॉल्फ डोबेली यांच्या आर्ट ऑफ थिंकिंग क्लिअरली या पुस्तकामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या पूर्वग्रहांची माहिती दिली आहे. या पुर्वाग्रहांना आपण सगळेच कळत नकळत बळी पडतो आणि त्यामुळे आपले बरेचसे निर्णय चुकतात सुद्धा किंवा ते कुठल्या तरी पुर्वग्रहाला बळी पडून घेतलले असतात. अश्याच अनेक पूर्वग्रहापैकी एक म्हणजे ‘fallacy base-rate neglect’. म्हणजे नेमकं काय ते आपण पाहू. अर्पिता ही

Read More

पोस्ट ट्रूथ, फेक न्यूज, मुले आणि आपण – संगोपन भाग २

२०१६ साली Stanford history education group ने माध्यमिक शालेय व कॉलेजवयीन ७,८०४ विद्यार्थ्यांसोबत एक अभ्यास केला. या अभ्यासाचे निष्कर्ष धक्कादायक होते. बहुतांश विद्यार्थ्यांना खऱ्या खोट्या बातम्या, जाहिराती, प्रलोभने, पुर्वग्रहदुषित माहिती यातील ‘काहीही’ ओळखता आले नाही. चोवीस तास इंटरनेट वापरणाऱ्या पिढीचे हे रेकॉर्ड ब्रेकिंग अज्ञान पाहून वैज्ञानिक चक्रावून गेले. पण अस का घडलं असेल? मागील काही

Read More

The Fear Instinct (फसवी भीती) – FACTFULNESS भाग ४

मी लहान असताना अचानक वावड्या उठल्या की “हाकामारी” या भुताने साऱ्या मराठवाड्यात हैदोस घातलाय. हे भूत रात्री घराच्या बंद दारासमोर येऊन तुमच्या नावाने हाका मारत दरवाजा ठोठावते आणि जर तुम्ही प्रतिसाद दिला तर तुम्ही मरणार असं समजा! सगळीकडे भयंकर दहशत पसरलेली. जिथे-तिथे हाच विषय चर्चेत! अशातच शेजारचे काका वडिलांना घाबरत घाबरत सांगत होते की त्यांनी

Read More