The SIze Instinct (राईच्या पर्वताचे रहस्य) – FACTFULNESS भाग ५

2007 साली जागतिक आर्थिक मंचाचे संमेलन दावोस मध्ये भरले होते; त्यात एक भन्नाट गोष्ट घडली होती. जागतिक हवामान बदलावर नियंत्रण कसे मिळवायचे, या चर्चेत युरोपियन महासंघाच्या उच्चस्तरीय मंत्र्याने येत्या काळातल्या हवामान बदलासाठी भारत,चीन आणि तत्सम उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांना दोषी ठरवून टाकले. त्यांचे म्हणणे असे होते की, जगभरात सगळ्यात जास्त कार्बन उत्सर्जन वरील देश करत आहेत. या

Read More

तुम्ही एक कागद सातवेळा दुमडू शकता? – सरळरेषीय पूर्वग्रह: स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१७

अशी कल्पना करा की एका तलावाच्या पृष्ठभागावर वॉटर लिलीची पाने तरंगत आहेत. या पानांची संख्या दर दिवशी आदल्या दिवशीच्या दुप्पटीने वाढत आहे. आणि तुम्ही वेळीच त्याकडे लक्ष दिले नाही तर 30 दिवसात संपूर्ण तलाव या पानांनी भरून जाईल, ज्यामुळे तलावातील इतर जीव देखील गुदमरून मृत्यू पावतील. सुरुवातीला तुम्हाला ही पाने खूपच लहान वाटतात त्यामुळे तुम्ही ठरवता

Read More

इतरांशी तुलनेचा धोका – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१६

“नाही माझा आवाज इतका पण छान नाही. माझ्यापेक्षा तिला जास्त छान गाणं येतं, मी नाही म्हणणार गाणं.” “तो माझ्यापेक्षा जास्त हुशार आहे”, “ती माझ्यापेक्षा खूप जास्त सुंदर आहे त्यामुळे तिच सिलेक्ट होणार.” अशी नेहमीच तुलना आपण करत राहतो. याचा खूप वेळा त्रास ही होतो हो ना? आयुष्यात बाह्य आणि वरवरच्या गोष्टींपेक्षा अंतरंगातील गोष्टी जास्त महत्वाच्या

Read More

VOPA Diary – Page 1: Children, equality, reservation and Kashmir

काल पुण्यावरून ट्रेनिंगच्या निमित्ताने मी आणि आकाश  अहमदनगरला स्नेहालयात आलो. आज सकाळी उठून मी शाळेत गेली. सगळ्या शिक्षकांना भेटून झाल्यावर कावेरी मॅम च्या वर्गात जाऊन बसले. त्या विद्यार्थ्यांना पट्टी वर मोजमाप कसे घायचे ते शिकवत होत्या. त्यांनी मुलांना पट्टी वर २ सेंटीमीटर ची रेषा काढायला लावली. मुलं पट्टीवर नीट माप घेताय का ते बघण्यासाठी त्या

Read More

अंतर्निहित पूर्वग्रह – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१५

अंतर्निहित पूर्वग्रह एकदा आमच्या संस्थेत काही पाहुणे आले होते. जेवण झाल्यानंतर अचानक त्यांच्या लक्षात आलं की त्यांच्यापैकी एकाचा मोबाईल त्यांच्याजवळ नाहीये. सर्वजण शोधाशोध करु लागले पण मोबाईल सापडला नाही. शेवटी, मोबाईल चोरीला गेला असा तर्क काहींनी काढायला सुरुवात केली. विचारपुस सुरु झाली… स्वयंपाकघरातील बायांपासून! कोणीतरी मोबाईल शोधतंय हे कळाल्याबरोबर आमच्या सुमन मावशीनं तिच्याकडे व्यवस्थित सांभाळून

Read More

Fallacy base-rate neglect – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१४

रॉल्फ डोबेली यांच्या आर्ट ऑफ थिंकिंग क्लिअरली या पुस्तकामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या पूर्वग्रहांची माहिती दिली आहे. या पुर्वाग्रहांना आपण सगळेच कळत नकळत बळी पडतो आणि त्यामुळे आपले बरेचसे निर्णय चुकतात सुद्धा किंवा ते कुठल्या तरी पुर्वग्रहाला बळी पडून घेतलले असतात. अश्याच अनेक पूर्वग्रहापैकी एक म्हणजे ‘fallacy base-rate neglect’. म्हणजे नेमकं काय ते आपण पाहू. अर्पिता ही

Read More