सुजाण पालकत्वाची पाच तत्वे – संगोपन भाग १

मी एका मैत्रिणीकडे रहायला गेले होते, रात्रीच्या जेवणानंतर आम्ही गप्पा मारत बसलो. तिचा तीन वर्षांचा मुलगा कबीर अजूनही झोपला नव्हता आणि घरभर भांबावल्यासारखा फिरत होता. जणू काही आपण आता हरवलो आहे असं त्याला वाटत असावं. तितक्यात माझी मैत्रीण म्हणाली की, “आम्ही त्याला डिस्टर्ब नाही करत, आमचा विश्वास आहे की कबीर त्याच्या झोपेचं वेळापत्रक ठरवत असावा

Read More

The straight-line instinct (सरळ रेषेचा फसवा आलेख) – Factfulness भाग ३

परीक्षा तोंडावर आल्या होत्या. अपूर्व अभ्यासाला लागला. पहिल्या दिवशी मोठ्या उत्साहाने त्याने वेळापत्रक पाहून अभ्यासाची आखणी केली. १ विषय संपायला ३ दिवस याप्रमाणे ६ विषयांचे १८ दिवस असा अंदाज बांधून शेवटचे ३ दिवस उजळणी करायला त्याने राखून ठेवले. ठरल्याप्रमाणे पहिला विषय तीन दिवसात संपला देखील. मात्र इथून पुढे गफलत व्हायला सुरु झाली. पुढचे विषय कमी

Read More

तुमची जात ठरवते तुम्ही कधी मरणार!

तुम्ही किती जगणार या प्रश्नाचे उत्तर,  तुम्हाला वाटेल तुमचे आरोग्य कसे आहे, किती चांगल्या आरोग्य सुविधा तुम्हाला मिळतात, तुम्ही किती शिकला आहात, तुम्हाला किती पैसा मिळतो, या सर्व गोष्टींवर कदाचित अवलंबून असावं पण भारतात तुम्ही कुठल्या जातीत जन्म घेतला आहे यावरून देखील ठरत की तुमचं सरासरी आयुष्यमान काय असेल. इकोनॉमिक अँड पोलिटीकल विकली (EPW) या

Read More

नियंत्रण भ्रम – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१३

रोज सकाळी आठ वाजता, ‘लाल टोपी’ घातलेला एक माणूस एका चौकात उभं राहून आपल्या डोक्यावर असलेली लाल टोपी जोरजोरात हवेत भिरकावत असे. एक दिवस तो असं करत असतांना एका पोलिसाने त्याला पाहिलं आणि विचारलं, “तू रोज असं हवेत टोपी भिरकावून काय करतोस?”तो माणूस म्हणाला, “मी इथून जिराफ हाकलतोय”. त्यावर पोलीस त्याला म्हणाला, “पण इथे तर

Read More

आवडीचा पूर्वग्रह – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०१२

मला लस्सी नाही आवडायची कधी.. मित्र नेहमी आग्रह करायचे पण मी नाही म्हणायचो किंवा टेस्ट केली तरी वाईटच लागायची. पुढे कॉलेजात असताना, मला शाळेत आवडणाऱ्या एका मुलीशी आमची मैत्री झाली, आम्ही सगळे जेवायला सोबत गेलो तेव्हा तिने आग्रहाने मला लस्सी ऑफर केली, नेहमी नाही-नाही म्हणणारा मी, ती लस्सी प्यायलो, तेही कुरकुर न करता.. सोबतचे मित्र

Read More

समूहविचार – स्पष्टपणे विचार करण्याची कला: भाग ०११

तुम्ही कधी ऑफिस मिटींगमध्ये जीभ चावली आहे? नक्कीच. आपण ऑफिसमध्ये मिटींगला बसले असता, काही मुद्द्यावर सगळ्यांचे एकमत झाले आहे. आपल्याला ते पटत नाही पण मनात जे वाटत आहे त्याबद्दल १०० टक्के खात्री पण नसते, आणि काहीच मत न मांडता आपण होणाऱ्या निर्णयांना फक्त मान डोलावतो कारण, बोलणारे व माना डोलावनारे इतर लोक मुर्ख नाहीत असे

Read More